Inclusief onderwijs: wat vraagt dat van onze gebouwen?
Oktober 2025 - Kansengelijkheid, inclusie en toegankelijkheid, wat betekenen deze principes voor de fysieke leeromgeving? Kijk je door de bril van inclusie anders naar het ontwerp en gebruik van schoolgebouwen? Kan je toegankelijkheid leren?
Recent vond de Week van de Toegankelijkheid plaats. De werkgroep Culemborg Toegankelijk organiseerde op 8 oktober 2025 een symposium over inclusief onderwijs, waarin bovenstaande vragen centraal stonden. Kenniscentrum Ruimte-OK was gevraagd om deelnemers mee te nemen in de actuele ontwikkelingen rond inclusief onderwijs in relatie tot de huisvesting.
Tijdens deze sessie ging Marco van Zandwijk van Ruimte-OK in op de manieren waarop de Nationale Werkagenda Inclusief Onderwijs 2035 momenteel richting geeft aan deze ontwikkelingen. Ook gaf hij uitleg over het door het ministerie van OCW opgestelde rapport met bouwstenen voor inclusieve onderwijshuisvesting en de dit voorjaar gepubliceerde nieuwe NEN9120, een norm die geheel gaat over toegankelijk bouwen.
Samen met een team van specialisten heeft Ruimte-OK de afgelopen maanden de ruim 500 extra prestatie-eisen van de NEN9120 doorgenomen. Voor schoolbesturen en gemeenten is het van belang te weten dat niet alle eisen uit de NEN9120 zonder gevolgen direct in te zetten zijn. Ongeveer een kwart kan direct worden meegenomen in het Programma van Eisen bij de realisatie van een onderwijsgebouw. Een deel vraagt nader onderzoek vanwege de ruimtelijke en financiële consequenties. Tot slot zijn enkele eisen zo specifiek, dat deze minder relevant zijn voor gebouwen met een onderwijsfunctie.
Schoolbesturen en gemeenten kunnen gaandeweg met elkaar onderzoeken wat de nieuwe richtlijnen voor onderwijshuisvesting inhouden, en hoe deze te implementeren zijn in relatie tot de werkagenda inclusief onderwijs. Via het Integraal Huisvestingsplan (IHP) en de Lokale Educatieve Agenda (LEA) kunnen deze zaken een plek in het lokale beleid krijgen. Vanwege de landelijke kennisfunctie doet Ruimte-OK hiermee de komende jaren ervaringen op binnen het lopende Programma Onderwijshuisvesting (POHV) en het Innovatieprogramma Onderwijshuisvesting (IPOHV).
De bijeenkomst was voor Marco zelf ook leerzaam. Zo mocht hij Gea Weersma van de Stichting Oog voor Iedereen ontmoeten. “Door haar kreeg ik een beter beeld hoe het is om te leven met een visuele beperking. Vragen die ik had naar aanleiding van het doorgronden van de NEN 9120 kon ik haar direct voorleggen. Dit laat zien hoe belangrijk het is om expertise te blijven toetsen bij de (eind)gebruiker. Ook de door de lokale werkgroep gemaakte gebouwenscan om het schoolgebouw te kunnen schouwen, helpt op een eenvoudige manier te kijken naar de toegankelijkheid van een bestaand schoolgebouw. Meer aandacht hebben voor de toegankelijkheid van gebouwen is daarmee zeker te leren!”