Slimmer bouwen begint met samenwerken
Onderwijshuisvesting is te complex om alleen op te lossen. Volgens Rob van Ooijen vraagt de opgave om meer samenwerking, kennisdeling en slimmer werken. Als adviseur onderwijshuisvesting bij Stichting Spaarnesant en lid van de klankbordgroep gemeenten en schoolbesturen denkt hij daarom mee over de integrale aanpak van het Programma Onderwijshuisvesting. “Als je dit allemaal alleen wilt doen, moet je een schaap met vijf poten zijn.”
Van bestuurskunde naar schoolgebouwen
Als kind zag Rob van Ooijen vanuit het klaslokaal hoe zijn eigen basisschool werd: steen voor steen veranderde de bouwplaats in een uniek en vrolijk gebouw. Later zat hij in de medezeggenschapsraad toen zijn middelbare school met nieuwbouw aan de slag ging.. In die periode groeide zijn fascinatie voor de rol van de gemeente. Via bestuurskunde, een stage en functies bij gemeenten rolde hij het vak in. “En daar ben ik nooit meer uitgerold.”
Inmiddels werkt Rob als adviseur huisvesting bij Stichting Spaarnesant, een schoolbestuur met 26 scholen: 25 in Haarlem en één in Hoofddorp. De gebouwen verschillen sterk. Sommige stammen uit de 19e eeuw, andere zijn recent gerenoveerd. De opgave loopt daardoor uiteen van verduurzaming tot vervanging. Het liefst pakt Rob in de komende tien jaar vijf gebouwen aan.
De prijs van opnieuw beginnen
Wat hem na al die jaren opvalt, is hoeveel tijd en geld verloren gaat doordat projecten steeds opnieuw worden bedacht en ingericht. Kennis uit eerdere trajecten wordt meegenomen in hoofden van mensen, maar nog te weinig vastgelegd en benut.
Bij ieder nieuw schoolgebouw worden vergelijkbare vragen opnieuw gesteld. Welke materialen vinden we goed genoeg? Welke temperatuur is acceptabel? Wat hebben we geleerd van het vorige project? Volgens Rob zit daar een belangrijke oorzaak van vertraging en faalkosten. Ontwerpen moeten worden aangepast, keuzes worden opnieuw bediscussieerd en aanbestedingen kosten telkens veel tijd.
De integrale aanpak helpt om slimmer te werken en dat biedt volgens Rob veel kansen. Door kennis vast te leggen, projecten waar mogelijk te bundelen en niet steeds vanaf nul te beginnen.
Geen blauwdruk, wel een basis
Tegelijkertijd begrijpt Rob de aarzeling die soms leeft. Standaardisatie roept bij sommigen beelden op van eenvormige schoolgebouwen. “Maar dat is dit niet,” benadrukt hij. Er is volop ruimte voor de eigen context van een school, bestuur of gemeente. De kracht zit volgens hem juist in een gedeelde basis waarop je kunt voortbouwen.
De integrale aanpak vraagt iets van organisaties. In de dagelijkse praktijk is de druk hoog en is er niet altijd tijd om nieuwe werkwijzen te verkennen. Maar wie voor de lange termijn betere gebouwen wil realiseren, moet anders durven organiseren. “Het is een noodzakelijke investering,” stelt Rob.
Met voeten in de klei
Rob is vanaf het begin betrokken bij de klankbordgroep gemeenten en schoolbesturen en bij de ontwikkeling van de integrale aanpak. De instrumenten werden meerdere keren geëvalueerd: van eerste opzet tot conceptversie.
De meerwaarde van die klankbordgroep zit volgens hem in de praktijkervaring van de leden. Zij weten hoe onderwijshuisvesting werkt als plannen, budgetten, ambities samenkomen met de dagelijkse realiteit. Gesprekken gingen niet alleen over de inhoud van een instrument, maar vooral over de vraag: werkt dit straks ook echt? De aanpak is niet achter een bureau bedacht, maar aangescherpt door mensen uit het veld.
Niemand kan het alleen
Voor Rob is samenwerking misschien wel het belangrijkste leerpunt. Onderwijshuisvesting raakt aan onderwijs, techniek, financiën, duurzaamheid, beleid en bestuur. Dat is te veel om alleen te overzien.
“Als je dit allemaal alleen wilt doen, moet je een schaap met vijf poten zijn. En dat bestaat niet.”
Zijn oproep aan andere schoolbesturen en gemeenten is: kijk om je heen. Ontdek hoe anderen het aanpakken. Ga in gesprek. Wees nieuwsgierig. Niet om alles zomaar over te nemen, maar om scherp te zien wat in je eigen situatie beter kan.
Slim samenwerken loont
De integrale aanpak biedt volgens Rob een mogelijkheid om het gesprek anders te voeren én bewust keuzes te maken. Hoe werken we nu? Waar lopen we vast? Wat kunnen we hergebruiken? En waar kunnen we samen meer bereiken dan ieder voor zich?
Wie eerlijk naar de huidige praktijk kijkt, ziet volgens hem dat doorgaan op dezelfde manier geen optie is. De opgave is te groot, de middelen zijn beperkt en de tijd dringt. Juist daarom loont het om stil te staan bij een andere manier van werken.
Niet omdat alles ineens makkelijker wordt. Wel omdat slimmer samenwerken uiteindelijk betere schoolgebouwen dichterbij brengt.
Op de hoogte blijven?
In de nieuwsbrief van Kenniscentrum Ruimte-OK delen we de laatste programma-ontwikkelingen, praktijkervaringen en inspirerende voorbeelden.
