Kernkindcentrum Belfort: twee scholen en één opvang

In de Maastrichtse wijk Belfort staat sinds 2025 een nieuw kernkindcentrum. Het nieuwe pand biedt naast een kinderopvanglocatie van Samen Spelen, ruimte aan twee scholen: Basisschool Emile Wesly en Basisschool John F. Kennedy. Ieder met eigen wensen, behoeften en visie. Hoe realiseer je een dergelijk groot project in gelijkwaardige gezamenlijkheid? In gesprek met Thessa Paanakker, bestuurder van Samen Spelen.

In het IHP van 2019 kiest de gemeente Maastricht voor een verdeling in kern- en satellietkindcentra. Kernkindcentra bieden een compleet aanbod van onderwijs, opvang, zorg en ondersteuning op één centrale plek in de wijk. Satellietkindcentra zijn kleiner en hebben een aanvullende functie. Met deze onderverdeling wil Maastricht voorzieningen spreiden, samenwerking versterken en kinderen dichtbij huis passende ondersteuning en ontwikkelkansen bieden. In het oostelijk deel van de stad bevindt zich Kernkindcentrum De Loper. In het westen van de stad is in augustus 2025 Kernkindcentrum Belfort officieel geopend.

Andere kaders, andere behoeften, andere wensen

Bijzonder aan Kindcentrum Belfort is niet alleen het nieuwe gebouw. Op deze locatie komen basisschool John F. Kennedy met 440 leerlingen, kleinschalige basisschool Emile Wesly en de opvang samen. Juist de zoektocht naar samenwerking tussen drie organisaties met ieder een eigen identiteit maakte het bouwproject waardevol en ingewikkeld tegelijkertijd. Thessa: ‘Toen wij in 2021 de kinderopvanglocatie in Belfort hebben overgenomen, hebben we voorgesteld om elkaar eerst beter te leren kennen en op inhoud al meer samen te gaan werken. Ineens kregen wij te maken met een nieuwbouwproces, waarbij twee onderwijspartners betrokken waren. De vastgoedplannen waren op dat moment deels al rond. Het ontwerp was klaar en voor de kinderopvang was een aantal vierkante meters opgenomen. In het begin hebben we flink ons best moeten doen om alsnog kleine aanpassingen in het ontwerp te kunnen doen.’ 

Gezamenlijkheid

Er kwamen visietrajecten, werksessies en gesprekken over samenwerking in de dagelijkse praktijk. Vragen die daarbij centraal stonden waren bijvoorbeeld:

• Hoe behoud je je eigen identiteit én werk je samen? 
• Welke ruimtes kun je gezamenlijk gebruiken? 
• Hoe organiseer je de overgang van peuter naar kleuter naar basisonderwijs? 
• Hoe communiceer je als één kindcentrum richting ouders? 

De grootste uitdaging zat niet in de techniek of de bouw zelf, maar in het leren kennen en op één lijn brengen van mensen en werkwijzen. Door veel met elkaar te praten ontstond langzaam meer begrip voor elkaars situatie en keuzes. Thessa: ‘Voor de kinderopvang gelden andere wettelijke kaders. Als het gaat om veiligheid en privacy betekent dat onder andere dat niet zomaar iedereen structureel in contact mag komen met de kinderen. Er was een prachtige grote aula gepland, met vier uitgangen. Maar één grote ruimte, die ook als doorgang dient, is vanwege de wetgeving niet geschikt voor onze bso.’ Zo bewogen de drie partijen langzaam van eigenheid, eigen wensen en ruimtes naar gezamenlijkheid, naar samen, zonder verlies van ieders unieke kracht. Gezamenlijk lieten zij een nieuw logo ontwerpen en kozen zij voor dezelfde uitstraling en bijvoorbeeld dezelfde vloer. Een gezamenlijk schoolplein werd gerealiseerd. Emile Wesly had de wens om aan hun vleugel van het pand eigen spelelementen op te nemen. Verder zijn inpandig twee ruime keukens opgenomen, waarvan in overleg alle kinderen gebruik mogen maken.

Leerpunten

Gedurende het gehele bouwproces waren verschillende groepen betrokken. In de stuurgroep hadden de bouwvertegenwoordigers van de scholen, gemeente, architect en aannemer zitting. Thessa: ‘Ook al zijn wij officieel een huurder, wij zijn ook kindpartner. Daarom hebben we gevraagd aan te mogen sluiten bij de stuurgroep. Het resultaat was betere afstemming.’ De projectgroep bestond uit de scholen, opvang, communicatie, adviesgroep, gemeente en sport. Beide scholen en opvang kwamen daarnaast bij elkaar in een speciale werkgroep. Ondanks het soepele verloop van het proces, de prettige samenwerking en de vele perspectieven die ter tafel kwamen, zijn er ook leerpunten. Deze blijken vooral van praktische aard. Dankzij de verdeling van het gebouw in compartimenten, kan ieder deel afzonderlijk worden afgesloten en beveiligd. Dit maakt echter ook dat bepaalde ruimten in vakantietijd niet toegankelijk zijn voor de opvang. Of dat onbedoeld het alarm afgaat. Ook blijkt de ligging van een toiletgroep achteraf bezien niet helemaal ideaal.

Brede gebiedsontwikkeling

Kindcentrum Belfort beslaat ongeveer 3.500 m² en vormt bovendien een belangrijk onderdeel van de bredere gebiedsontwikkeling rond het Keurmeestersplein in Belfort. Thessa: ‘In dit gebied komen naast onderwijs ook zorg, sport en maatschappelijke voorzieningen samen. Volgens de planning zou de ontwikkeling van het gebied rond 2027 zo goed als gereed moeten zijn.’

Wil jij ook samen aan de slag?

Binnen het Programma Onderwijshuisvesting werken we aan een integrale aanpak met praktische instrumenten en heldere stappen. Daarmee ondersteunen we schoolbesturen en gemeenten om sneller en kostenefficiënter te werken aan goede onderwijshuisvesting.

Een van deze instrumenten is de Leidraad Gezamenlijke Onderwijshuisvesting. Deze leidraad beschrijft hoe je succesvolle samenwerking opzet en samen toewerkt naar passende huisvesting. Het instrument komt in de loop van 2026 beschikbaar.