Van leegstaand kantoorpand naar levendige leeromgeving 

In veel gemeenten staan meerdere scholen vrijwel tegelijkertijd voor een grote verbouwing of nieuwbouwopgave. Geschikte ruimte voor tijdelijke huisvesting is schaars en kostbaar. Bergen op Zoom vond een verrassende oplossing, die zowel praktisch als financieel aantrekkelijk bleek. De gemeente en de schoolbesturen Abbo en Lowys Porquin ontwikkelden samen één gedeelde wissellocatie. 

De komende jaren worden basisscholen Kiemkade, Sancta Maria en Montessori verbouwd of vernieuwd. Natuurlijk gaat onderwijs tijdens de werkzaamheden gewoon door. In de meeste gevallen betekent dit de plaatsing van tijdelijke noodgebouwen, als daartoe tenminste voldoende ruimte beschikbaar is. Naast hoge kosten en veel regelwerk, zorgt deze oplossing vaak voor discussie met omwonenden. Bij toeval ontstond in Bergen op Zoom een ander idee, dat ook veel andere gemeenten perspectief kan bieden. 

Eureka! 

Binnen het Integraal Huisvestingsplan (IHP) maakten de gemeente Bergen op Zoom en schoolbesturen gezamenlijk inzichtelijk welke scholen qua huisvesting voor een opgave stonden, en wanneer. Zo bleek dat meerdere scholen in een vergelijkbare periode tijdelijke huisvesting nodig zouden hebben. Wethouder Hans Peter Verroen: ‘Het idee ontstond per toeval. Een leegstaand kantoorpand naast ons stadskantoor stond op de nominatie om gesloopt te worden. Toen ik samen met een collega voorbij het pand liep, ontstond ineens een andere gedachte. Wat als we dit gebouw zouden aanpakken en er tijdelijk een schoolgebouw van zouden maken?’ 

Een beetje schuiven met de planning van de drie scholen en alles viel op z’n plek. Door de scholen na elkaar gebruik te laten maken van hetzelfde pand, kon één locatie meerdere tijdelijke huisvestingsvragen oplossen. Volgens projectleider Ilse Withagen was het een geslaagd voorbeeld van omdenken: ‘Niet zoeken naar drie afzonderlijke oplossingen, maar één oplossing ontwikkelen voor meerdere opgaven tegelijk’.  

Van kantoor naar school, naar school en weer naar school 

Het idee was veelbelovend, maar daarmee was het werk nog niet gedaan. Het voormalige kantoorpand moest worden omgebouwd tot een volwaardige onderwijslocatie, die geschikt zou zijn voor verschillende scholen met elk hun eigen onderwijsconcept en wensen. Feit dat de drie scholen onder twee schoolbesturen vallen, vroeg intensieve samenwerking. 

Hans Peter: ‘In het begin waren er bedenkingen. De voorkeur van Kiemkade ging uit naar een eigen noodlocatie. Maar al snel bleek dat noodhuisvesting vanwege vergunningsaanvragen en mogelijke bezwaren van omwonenden meer tijd zou gaan vragen. Bovendien was het realiseren van één tijdelijke locatie voordeliger dan driemaal noodhuisvesting.’ Een andere uitdaging zat in het ontwerp. Iedere school had eigen wensen voor het gebruik van de ruimtes, in lijn met de eigen visie. Het ontwerpteam kreeg de opdracht één samenhangend gebouw te ontwerpen. Ilse: ‘Tijdens meerdere ontwerpsessies werd gezocht naar oplossingen die voor alle partijen werkbaar waren. Dankzij de flexibiliteit, meedenkkracht en ieders vermogen om zich ook in de ander te verplaatsen, kwam ruimte voor creatieve oplossingen.’ Een mooi resultaat is bijvoorbeeld dat na uithuizing van de ene school, de plaatsing van slechts één extra wand voldoende is om intrek van de volgende school mogelijk te maken. 

Financieel positief 

Ook het financiële plaatje van het project is aantrekkelijk. Hans Peter: ‘Noodbouw wordt gewoonlijk bekostigd vanuit exploitatiebudgetten en voor deze scholen waren dergelijke middelen niet gereserveerd. De verbouwing van het bestaande pand kon echter worden gezien als een investering, passend binnen het Integraal Huisvestingsplan.’ De businesscase blijkt inmiddels uitgesproken gunstig, hetgeen door een eventuele vierde, aansluitende school alleen nog maar verder kan verbeteren.  

Delen is vermenigvuldigen 

Het bouwteam, bestaande uit ontwerpers, adviseurs en uitvoerende partijen, werkte intensief samen onder hoge tijdsdruk. Zij wisten het project tijdig te realiseren. En gaan de scholen nu weer ieder hun eigen weg? Jazeker, hoewel de samenwerking meer opleverde dan alleen tijdelijke huisvesting. Ilse: ‘Tijdens het proces ontdekten de scholen dat ze niet alleen ruimtes konden delen, maar ook kennis, materialen én ervaringen!’ 

In mei 2026 nam Kiemkade als eerste haar intrek in het gebouw, dat dankzij een prijsvraag onder de leerlingen de naam ‘De Wissel’ kreeg. Met deze transformatie van leegstaand kantoorpand naar levendige leeromgeving, heeft Bergen op Zoom laten zien hoe omdenken, samenwerking en creativiteit kunnen leiden tot een verrassende oplossing, waar meerdere partijen van profiteren.